Zo wordt biodiversiteitsverlies een bedrijfsrisico
Hoe biodiversiteitsverlies een bedrijfsrisico wordt
Biodiversiteitsverlies kan invloed hebben op de beschikbaarheid en kwaliteit van grondstoffen, water en andere natuurlijke hulpbronnen waar bedrijven van afhankelijk zijn. Daarmee kan een verandering in de natuur uiteindelijk terechtkomen op je inkoopfactuur, in je productieplanning of bij je leveranciers.
Als je weet wat biodiversiteit met jouw bedrijf te maken heeft, weet je ook dat bedrijven afhankelijk zijn van de natuur. Die afhankelijkheid wordt een bedrijfsrisico wanneer de natuurlijke systemen waarop je bedrijf of leverancier rekent minder goed functioneren. Dat kan er heel alledaags uitzien. Een landbouwgrondstof levert minder op. Een leverancier heeft moeite om dezelfde kwaliteit te garanderen. Een grondstof wordt schaarser en dus duurder. Of je moet op zoek naar een alternatief. Biodiversiteitsverlies staat daarom lang niet altijd als zodanig in een risicorapportage. Je ziet het eerder terug in risico’s die je al kent.
Waar merk je de gevolgen van biodiversiteitsverlies binnen je bedrijf?
Ook klantvragen, financiering en nieuwe eisen rond bijvoorbeeld herkomst en traceerbaarheid kunnen een bedrijfsrisico vormen. Daar speelt wet- en regelgeving een steeds grotere rol in. In Wat vraagt wet- en regelgeving over biodiversiteit? lees je waar die vragen en eisen vandaan komen.
Praktijkvoorbeeld: minder bestuivers, hogere kosten
Veel landbouwgewassen zijn afhankelijk van bestuivende insecten, zoals bijen. Wanneer er minder bestuivers beschikbaar zijn, kunnen oogsten tegenvallen. Voor boeren betekent dat minder opbrengst en daarmee een financieel risico. Bestuiving vertegenwoordigt wereldwijd een economische waarde van meer dan 20 miljard euro per jaar voor de voedselsector.
De afname van bestuivers is niet alleen een theoretisch risico. Om dezelfde opbrengsten te behouden, zoeken boeren naar alternatieven. Amerikaanse boeren betaalden in 2024 gezamenlijk meer dan 400 miljoen dollar voor ingehuurde bestuivingsdiensten, bijvoorbeeld door bijenkasten naar landbouwgebieden te vervoeren. In delen van China worden fruitbomen zelfs handmatig bestoven wanneer natuurlijke bestuiving onvoldoende beschikbaar is. Ceres, Nature’s Price Tag: The economic cost of nature loss (2025).
Wat merkt een Nederlandse ondernemer hiervan?
Een Nederlandse ondernemer merkt de afname van bijen meestal niet rechtstreeks. De rekening kan wel via de keten komen. Wanneer eerder in de keten extra kosten ontstaan of oogsten tegenvallen, kan dat gevolgen hebben voor de prijs en beschikbaarheid van landbouwproducten zoals fruit, koffie of cacao. Een cateraar, retailer of voedingsproducent kan dat uiteindelijk terugzien in de eigen inkoop.
Wanneer de natuur een functie minder goed vervult, moeten bedrijven soms zelf een alternatief regelen. De kosten daarvan blijven niet altijd liggen bij het bedrijf waar het probleem als eerste ontstaat. Ze kunnen verderop in de keten terechtkomen in de vorm van hogere prijzen, minder beschikbare producten of onzekerheid over levering.
Niet ieder bedrijf loopt hetzelfde risico
Hoe groot het risico is, hangt af van wat je bedrijf nodig heeft om te kunnen leveren. Bedrijven in voedsel en dranken, retail, textiel, bouw, chemie, papier en verpakkingen kunnen relatief sterk afhankelijk zijn van natuurlijke grondstoffen. Hetzelfde geldt voor bedrijven met een hoog watergebruik of internationale grondstoffenketens.
Maar de sector alleen zegt niet genoeg. Een belangrijkere vraag is hoe afhankelijk jouw bedrijf is van een specifieke grondstof of leverancier. Gebruik je hout of papier, dan speelt de toestand van bossen en ecosystemen een rol. Voor katoen en leer zijn onder meer bodem en water belangrijk. Bij natuurlijke ingrediënten kan de beschikbaarheid van planten en landbouwgewassen bepalend zijn. Ook wanneer je deze materialen niet rechtstreeks inkoopt, kunnen ze bij een leverancier verderop in de keten zitten.
Signalen die reden geven om verder te kijken
Niet iedere prijsstijging of vertraagde levering heeft iets met biodiversiteit te maken. Maar sommige terugkerende problemen zijn een goede reden om uit te zoeken wat er verderop in je keten gebeurt. Let bijvoorbeeld op sterk schommelende grondstofprijzen, terugkerende leverproblemen en grondstoffen die moeilijker verkrijgbaar worden. Ook weinig alternatieve leveranciers kan je kwetsbaar maken.
Krijg je daarnaast steeds meer vragen over herkomst of traceerbaarheid? Dan is het verstandig om te weten waar je belangrijkste grondstoffen vandaan komen en welke natuurlijke omstandigheden daar een rol spelen.
Wil je weten waar biodiversiteit jouw bedrijf raakt? Beantwoord deze vragen en zet je eerste stappen.