Waarom circulariteit vastloopt zonder data

“Bedrijven hebben vaak enorm veel data,” zegt hij, “maar gebruiken die nauwelijks om circulaire keuzes financieel door te rekenen. En zolang circulariteit wordt gezien als ‘duurzaam maar duur’, gaat niemand echt opschalen.”

De denkfout in de keten

Een van de grootste misverstanden is dat circulariteit vooral over recyclen gaat. “Dan ben je eigenlijk al te laat,” zegt Knabben. “Wij beginnen veel eerder. Bij: wat gebeurt er als je iets anders organiseert in je keten? En wat levert dat op, zowel financieel als qua impact?”

Een voorbeeld uit de kledingindustrie laat zien hoe scheef het systeem nu is. Fabrieken kopen standaard zo’n 10 procent extra grondstoffen in om leveringszekerheid te garanderen. Die overschotten verdwijnen vervolgens in magazijnen door heel Europa. In theorie ‘voor later gebruik’, in de praktijk vaak nooit meer.

“Dat betekent dat elk kledingstuk eigenlijk standaard duurder en vervuilender is dan nodig,” zegt Knabben. “Die 10 procent zie je nergens terug, maar hij zit wel degelijk in de prijs die je betaalt en in de footprint van het product.”

Circulariteit als businessmodel

 Circular Innovations pakt dit anders aan. Het bedrijf splitst circulariteit op in concrete strategieën. Van hergebruik en reparatie tot resale en lease.  Per optie rekenen ze door wat het werkelijk oplevert. Met dashboards, data-analyse en AI-modellen maakt Circular Innovations zichtbaar welke keuzes zinvol zijn, en welke niet.

“Circulariteit hoeft niet vaag te zijn,” zegt Knabben. “Je kunt gewoon laten zien: als je dit doet, bespaar je kosten, verlaag je risico’s en verdien je op termijn meer per product.”

Een goed voorbeeld van de waarde van circulariteit is tweedehands. Veel kledingmerken zien resale nog als iets ‘externs’, terwijl er vaak al honderdduizenden van hun eigen producten op platforms als Vinted circuleren. “Elke doorverkoop levert in feite waarde op,” zegt Knabben. “Alleen ziet het merk daar door de versnippering nu niets van terug.”

 Opschaling zit in kennis

Dat circulariteit vaak blijft steken in pilots, heeft volgens Knabben vooral te maken met gebrek aan kennis. “Veel oplossingen werken wél, maar de kennisdeling is nog te klein. Reparatie is daar een goed voorbeeld van," legt hij uit. "Een gerepareerd kledingstuk komt niet terug in het reguliere verkoopproces. Maar: de klant komt wel vaker terug in de winkel om de reparatie te laten doen. Dat soort indirecte effecten worden zelden meegerekend omdat de kennis ontbreekt. “Maar juist daar zit de businesscase.” 

Het probleem: die data bestaat wel, maar is versnipperd. “Wij doen wat dat betreft eigenlijk niets magisch,” zegt Knabben. “We verzamelen, verbinden en rekenen door wat er al is.” 

Eerst testen, dan opschalen

Dat inzicht in data helpt bij slimme keuzes maken, toont de case van kinderkleding. Circular Innovations onderzocht voor een kinderkledingmerk een lease- en repairmodel. Door simpelweg reparateurs te spreken, werd duidelijk: kinderkleding wordt nauwelijks gerepareerd, omdat kinderen er te snel uitgroeien.

“Dan kun je blijven geloven in een specifiek circulair model,” zegt Knabben, “maar de consument doet iets anders.” De oplossing bleek niet reparatie voor dezelfde gebruiker, maar inzameling, herstel en doorverkoop aan nieuwe klanten. “Zo verdien je twee keer aan één kledingstuk.”

Minder praten over duurzaamheid, meer over waarde

Volgens Knabben is de sector te afhankelijk geworden van wetgeving. “Dat is fragiel. Als regels veranderen, valt alles stil.” Wat wel werkt: laten zien dat circulariteit de concurrentiepositie versterkt. “We vertellen investeerders en bedrijven niet dat ze ‘duurzaam moeten zijn’,” zegt hij. “We laten zien dat Nederland hier geld mee kan verdienen. En by the way: dan verduurzamen we keihard.”

Dat is volgens Knabben ook de toekomst. Niet wachten tot het moet, maar laten zien dat het loont. Met data als hefboom.