Textiel van Nederlandse bodem

Samen met Fibershed NL, Hemp-drying, RietGoed, House of Design en Ingeborg Meijssen Textiles zet Future Up een keten voor interieurtextiel op met hennep als hét duurzame alternatief voor geïmporteerde katoenen, synthetische en gemixt textiel.

Om van een hennepplant textiel te maken, moeten het verbouwen, oogsten en verwerken goed op elkaar aansluiten. In het project  ‘Henneptextiel van Nederlandse bodem’ onderzochten we hoe we deze stappen op elkaar konden afstemmen om van Nederlandse hennep sterke vezels en uiteindelijk duurzaam textiel te maken. Zo wilden we een gesloten, duurzame keten opzetten waarbij alles zo veel mogelijk opnieuw wordt gebruikt. 

Waarom hennep? 

Hennep groeit goed in ons Nederlandse klimaat, heeft relatief weinig water nodig, neemt tijdens de groei CO2 op en kan zonder bestrijdingsmiddelen worden geteeld. Als boeren het afwisselend op hetzelfde stuk landbouwgrond verbouwen – als wisselgewas dus -, helpt hennep de bodem gezond en vruchtbaar te houden en draagt het bij aan biodiversiteit. Als het ook nog een sterke materiaalvezel oplevert kan je je afvragen: waarom verbouwen we dit dan nog niet massaal voor de productie van textiel?

Van plant naar stof 

Je ziet: de hennepplant zelf is er klaar voor, maar de keten om er goed textiel van te maken is nog volop in ontwikkeling. Daarom doorliepen de samenwerkingspartners samen alle stappen: van het eerste zaadje tot de uiteindelijke stof. Met kennis van Fibershed Nederland over teelt en verwerking teelde boerderij Timpelsteed twee soorten vezelhennep: Bialobrzeskie en USO 31. Welke soort het meest geschikt is voor textiel, moest tijdens het oogsten en verwerken blijken. 

Na de oogst moesten de vezels worden losgemaakt van de hennepstengel. Dat proces heet roten en gebeurt normaal gesproken buiten op het land. Hemp-Drying ontwikkelde en testte hiervoor een installatie waarin micro-organismen en enzymen de vezels helpen losmaken. Daarmee is het proces beter te sturen, wat uiteindelijk vezels van een constantere kwaliteit moet opleveren.

De volgende stap was om de vezels schoon te maken en de houtachtige delen te verwijderen. Dat deden Vlasbedrijf Bruijns en Molen de Paauw. Zowel de lange als de korte vezels die overbleven, kregen een toepassing: RietGoed maakte garen van de lange vezels, House of Design van de korte. Bij Ingeborg Meijssen Textiles kwamen die garens op het weefgetouw samen tot stof. Zo werd de hennep van het land uiteindelijk tastbaar in proeflapjes, twee tafellopers en een kussenhoes. 

Om verder te kunnen experimenteren, zijn ook geschikte machines nodig. Daarom bouwde RietGoed samen met Fantasy Fiber Mill, beide onderdeel van de Fibershed beweging, een kleinschalige spinmachine voor lange vezels. Daarmee kunnen makers kleine hoeveelheden verwerken en nieuwe mogelijkheden testen, zonder meteen grote volumes te hoeven produceren. 

Resultaten 

Hoe kom je tot het beste resultaat uit hennepteelt? In dit project was het een kwestie van trial and error. In totaal is circa 4,7 ton hennepstro geoogst. Daarmee is naar schatting 7,7 ton CO₂ vastgelegd tijdens de teelt. Een klein deel van de oogst doorliep de hele keten. Dat leverde circa 360 gram garen, twee tafellopers, verschillende stofsamples en een sierkussen op. Voor het weven is ook aanvullend hennepgaren gebruikt. Als we op 50 hectare hennep telen, neemt die tijdens de groei naar schatting 450 ton CO₂ per jaar op. 

Met het garen en aanvullend ingekocht hennepgaren zijn stofstalen, twee tafellopers en een sierkussen gemaakt. 

De volgende stap

Van de eerste hennepoogst is op kleine schaal textiel gemaakt. Ook de korte vezels bleken bruikbaar voor garen, onder andere gemengd met gerecycled katoen. Daarmee is de basis gelegd om een groter deel van de plant te benutten. Voor commerciële productie is verdere ontwikkeling nodig. De kwaliteit begint op het land: het hennepgewas, het oogstmoment en de verwerking bepalen samen hoe goed de vezels zijn. Hemp-Drying verbetert daarom de installatie om vezels los te maken uit de stengel. RietGoed werkt verder aan de spinmachine. Tegelijk vraagt opschaling om nieuwe partners, goede afspraken over kwaliteit, hoeveelheden en planning. Elke verwerker moet immers verder kunnen met wat de vorige partij aanlevert. 

Hoe maken we Nederlands henneptextiel ook commercieel aantrekkelijk? Binnen dit project zijn per stap de kosten en benodigde hoeveelheden in kaart gebracht. In een vervolg willen we uitzoeken hoe we grotere hoeveelheden kunnen verwerken, welke producten afnemers willen kopen en of restmateriaal bruikbaar is in bijvoorbeeld de bouw. Zo werken we samen toe naar Nederlands henneptextiel dat op grotere schaal gemaakt en verkocht kan worden. 

Dit project is uitgevoerd onder de subsidie Circulaire Ketenprojecten van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (tegenwoordig EZK). De hennepteelt viel binnen het project Groeiend Goud.